UP Publications Online
Philippine Collegian
Diliman UPDate
UP Newsletter Online

Index of issues

UP System Homepage | UP Webmail | Diskusyon sa UP

Etsa-Pwera
Basta may Letra, may Nagbabasa
Jun Cruz Reyes

Mahalaga ang espesyalisasyon sa akademya, kaya nga may Ph.D. Sabi nga’y ang barbarismo ng espesyalisasayon, na nakatutok lamang sa tanging larangan. Ang panagot dito’y ang halaga naman ng gamit ng muti dicipline sa alin mang larangan. Parang may kantradiksyon sa dalawang panawagan. Isang linya versus maraming linya ng pananaw. Resulta, kanya-kanyang linya, kanya-kanyang mambabasa. Kung magkaminsan pa nga’y kanya-kanyang paksyon sa iisang linya ng iisang disiplina.

Resulta, nawawala ang diskurso, dahil nawawalan ng odiens. Nawawala ang mambabasa, dahil hindi nila binabasa ang trabaho ng iba. Maganda sigurong gawan ng survey ang reading habit, halimbawa ng mga inhenyero, duktor at abogado. Pwedeng itanong kung bukod sa linya nila’y ano pa kaya ang binabasa nila? Pwede ring baligtarin ang tanong, kung ano naman kaya ang binabasa ng mga taga-CAL at CSSP, bukod sa espesyalisasyon nila? Yun namang mga estudyante, nagbabasa kaya ng labas sa kurso, text book at assignment nila? Ang mga graduate students, may oras pa kayang magbasa ng nasa labas ng kanilang syllabus?

Iyon ang ironya ng espesyalisasyon. Pati ang mga mambabasa ay nagiging espesyalisado rin. Resulta, matamlay na sirkulasyon ng publikasyon. Kung magkaminsan, kahit ang sariling publikasyon mismo ay hindi na rin tinatangkilik. Ibang usapin pa yon. Mahal bumili ng libro, at wala namang book allowance ang mga taong nagpapakadalubhasa. Pero merong clothing allowance. Alin ba ang unang dapat problemahin ng isang nagtuturo? Ang laman ng utak niya, o ang damit na isusuot niya? Sabagay, yung isip, wag lang ipapahalata, may takip na, di tulad ng katawang laging may nakikita.
Kung problema na ang buhay na diskurso sa akademya, problema pa rin ang anyo ng paglalabas nito. May dalawang pangkat at pamamaraan ng paghahayag ng diskurso. Isang pang-journal na pang-sila-sila lamang ang babasa, at ang popular na anyo na pang mass media. May kanya-kanyang gamit ang dalawa. Pero naniniwala ako na bago magkaroon ng mga talakayan, mahalaga munang magkaroon ng popularisasyon. Kung ni hindi nga alam na may lumabas na ganito at ganoong libro, paano maaasahan ang makatuturang talakayan?

Gusto kong magbalita tungkol sa mga bagong labas na libro, lalo na yung mga publikasyon ng U.P. Kung bakit U.P. Press, ito lang kasi ang nagpapadala sa akin ng libreng libro. Kung bakit ko gusting gawin ito? Kasi nga wala akong pambili ng libro, pero may oras pa namang magbasa.
Apat na libro tungkol sa peminismo ang inilabas ng U.P. Press. Naririyan ang Rape, Love, and Sexuality: The Construction of Women in Discourse ni Sylvia Estrada-Claudio; ang Home Body Memory, Filipina Artists in the Visual Arts, 19th Century to the Present ni Flaudette May V. Datuin; ang In the Name of the Mother: 100 Years of Philippine Feminist Poetry ni Lilia Quindoza Santiago; at ang Gender Sensitive and Feminist Methodologies, a Handbook for Health and Social Researchers na inedit ni Sylvia H. Guerrero. (Ang hahaba ng titulo nila.)

Sa Rape…, pinagsanib ni Estrada-Claudio ang psychology at feminism. Pinag-aralan niya ang mga kaso ng rape na lumabas sa tabloid, ang mga love letter na isinulat nina Helen Montano at Sylvia de la Rosa at isang tsapter sa librong Pagkababae.

Disipulo ni Dr. Virgilio Enriquez ang awtor. Si Enriquez na kinikilalang ama ng sikolohiyang Filipino, na noon pa’y nagtanong na sa gamit at silbi ng mga dayuhang canon sa pag-aaral sa mga paksang pang Pilipinas. Sa frame work ni Estrada-Claudio, mukhang lumalabas na marami pa ring foreign sources na magagamit kaysa trabaho ng mga Filipinong psychologist. Kakaunti pa rin ba ang trabaho nila?

Dahil Psychology, hinanap ko yung human nature of rapists. Sabi nga nya, “Here we see a seeming contradiction in the construction of sexuality. Even if rape is pathologized and criminalized, it is also condoned and even understood.” (p. 27). Medyo namumbroblema ako dito. Legal ang basehan ng criminalized at psycho/social ang pathologized. At patriarkal naman ang value ng sumunod na pangungusap.

Meron pa sigurong ibang pwedeng halungkatin sa paghahanap ng sagot kung bakit may nang-ri-rape at kung bakit ganoon ang social response sa kaso. May sagot si Estrada-Claudio sa huli, pero mukhang wala sa human nature. Bahagi rin ba ng human nature ang animal instinct? Kaya nating isipin na yung mga gagong hindi resourceful ay nanggagahasa, pero paano iisipin na pinuproblema rin ng Vatican ang mga pari at Obispo na nasasangkot din sa ganitong kaso? Kung nanggagahasa ang mga mala-santo, e mga eunoch lang siguro ang mapapagkatiwalaan. Sa ebolusyon ng tao, nasaan ang distinksyon ng paghihiwalay ng tao sa hayup? Sabi ni Carl Jung, pwedeng halungkatin ang unconscious mind doon sa seksyon na kinalalagyan ng recesses ng pre history.

May relasyon din ang wika at gender higit pa sa nakita nina Kristeva at Lacan. Sa kaso ng Pilipinas, at ng feminista, pwedeng itanong kung pwede bang lumaya ang tao na hindi kasamang lalaya ang wika? Wika ang daluyan ng ano mang nasa isip ng isang tao. May sinasabi ang wika na hindi nito sinasabi. Halimbawa’y ang kasalukuyang pagpapalaganap, lalu na sa akademya, ng mga terminong di umano’y politically correct, na ang ugat lang naman talaga’y ang pagpapanatili sa pinong sensibilidad (daw) ng naghaharing-uri. Sila rin ang nagtakda sa kung ano ang bastos at ano ang hindi. Kung ano ang abnormal at kung ano ang normal. Sila rin ang nag-pathologize sa mga akto na ipinagpapalagay na masama sa umiiral na sistema. (Foucault)

Sa ganitong pananaw ay baka pwede nang tignan ang attitude ng tao, pati na ang media sa sex. Hirap na hirap ang mga dyarista sa pagrireport nito. Para rin sa mga babasahing pa-erotic, ni hindi masabi ang termino sa sex ng tao. Hiyas ang sa babae at sandata ang sa lalaki. Hindi naman tumutula, at hindi rin naman kwentong pambatang for adults only.
Sa antolohiya ng maikling kwento, ang Likhaan ’99, may kwento si Babeth Llolarga na may pamagat na Ang Himas ni Ricardo. Pinakamatapang na kwento ito sa kasalukuyan, kung ang malayang gamit ng wika ang pag-uusapan. Paano ikukwento ang love making, sa pamamaraang intimate at natural? Basahin si Llolarga. May isinusulong siyang ibang tendensya na feminista, na dahil iilan pa lang naman ang ganoong obra ay pwedeng tawagin munang: Pagpapalaya ang wika at feminista.

May isa pang librong feministang lumabas. Ito ay ang pioneering na pag-aaral ni Flaudette May V. Datuin sa mga pintor na babae ng siglo 19. Ito ang Home Body Memory, Filipina Artists in the Visual Arts, 19th Century to the Present. Maraming ibinibigay na insight ang libro. Halimbawa’y kung paano ba pinag-aaralan at maiintindihan ang isang painting na gawa ng isang babae. Paano ito hinuhusgahan? Isinusulong niya ang feminismong pamamaraan sa art appreciation. Kinukwestyon din niya ang canon ng kinagisnang kritisismo, na kung saan ang babae bilang pintor at subject matter ay laging nasa laylayan lamang.

Matapos halughugin ang libro, palagay ko’y naunawaan ko sina Brenda Fajardo, Imelda Cajipe Endaya at ilan pang paborito kong pintor na babae. Pati na rin ang mga pintor na isinakrepisyo ang interes at talent para makatulong sa pagpapalaki ng mga anak at makatulong sa asawa tulad ni Pelagia Mendoza na napangasawa ni Crispulo Zamora (na siya pa ring pinanggalingan ng may kalidad na tropeo hanggang sa ngayon), na mas inasikaso ang negosyo ng asawa kaysa pagpipinta, o ang magkapatid na Paz at Adelaida Paterno na kinailangang tumandang dalaga para lamang huwag maistorbo sa pagpipinta. Pero marami pa ring tanong na naiwan sa isip ko.

Sa proseso ng paglikha, lagi’t laging may nasasakrepisyo. Hindi masakit kung ang desisyon ay personal, kahit paano’y may pagpipilian. Pero paano ang mga walang karapatang magdesisyon? Paano ang mga nagluluto, naglalaba, naglilinis sa loob at labas man ng bahay, para lamang may makapagpinta, hindi lamang ang lalaki kundi ang babae? Ang naggugupit ng kanilang buhok? Ang tumatabas ng kanilang damit? Wala ba silang karapatang idiskubre ang talento nila? Kung may talentong magpinta’y panghihinayangan natin? At kung wala? Kung hindi pa nadidiskubre? Kung walang panahong diskubrihin? Hahayaan na lamang natin? Ang kalayaan ba ng kababaihan ay nakalaan lamang para sa mga may talento? Ang ginhawa ba ng ilan, kahit pansamantala, ay dapat na maging parusa sa iba? Kakaunti lamang ang mga pinagpalang nadiskubreng may talento sila. Sa ibaba, mas marami ang bilang, naghahanap din sila ng kalayaan.

Ilan lamang ito sa mga kalabas na libro. May mga susunod pa. Tangkilikin natin ang sarili nating publikasyon. Basahin natin at pag-usapan. Pabilhin natin ang mga estudyanteng may pambili. Saka natin isunod ang mga makatuturang talakayan. Ganyan talaga ang buhay akademya, hanggang may letra may magbabasa. Sana’y mas marami, mas mainam.

FORUM Online Homepage |diskusyon | balita | opinyon | tampok

Copyright © 2001 The UP System Information Office
All Rights Reserved.
Updated September 25, 2002
Comments and Feedback

Search the web with

Search worldwide web Search google.com Search up.edu.ph