UP Publications Online
Philippine Collegian
Diliman UPDate
UP Newsletter Online

Index of issues

UP System Homepage | UP Webmail | Diskusyon sa UP

Etsa-Pwera
Ang partnership ni Big Boss, at ni Boss
ni Jun Cruz Reyes

Nawa-wartrip na naman ang Estados Unidos. Sa Iraq naman napapraning. Manaka-naka itong sinusumpong, nangangati na naman ang kamay, naghahanap ng kagalit. Nagha-hallucinate na naman. Pumapapel ng bida sa kanyang totoong gyera-gyerahan. Parang matong hindi mapalagay kapag hindi napapalaban. Sasabak din ang numero nitong alalay, ang Pilipinas, na sali nang sali sa gyera ng may gyera, na pagkatapang-tapang ay alalay lang naman. Global ang panig ng U.S. Kailangan nitong pangalagaan ang interes nito sa buong mundo. Nakiki-global din ang Pilipinas, na iba naman ang depinisyon. Kung bakit tayo’y nasasali sa gulo, sapagkat mas malamang may Filipino saanmang bahagi ng mundo, na kakikitaan ng nawawalang trabaho rito.

Ang problema nati’y trabaho. Pero ang pinagkakaabalahan nati’y sumawsaw sa gulo ng may gulo. Yun nga lang gulo natin, hindi natin makaya. Yung mga pinauwing Filipinong galing sa Sabah, pumupuslit pabalik. Kung doo’y dinarahas sila, mas mainam na raw iyon, dahil dito’y ginugutom sila. Hiyang-hiya naman tayong magreklamo sa Malaysia, baka magalit sila, e kristyanong bansa tayo na naniniwala sa love thy neighbor. Wag nang isama sa usapang inaari natin ang Sabah, na nagpapalayas sa may-ari. May problema rin sa Spratly, ayaw din nating lumaban, at baka nga patulan tayo’y mas malaking kahihiyan ang sapitin natin. Mabubukong ang gamit nati’y pinaglumaan lang pala ni Big Boss. Wais si Big Boss, pero matapang tayo, kapag kasama ito. Kasali tayo sa gyera sa Hapon, Korea at Vietnam. Kasama rin tayo sa Chekoslovakia hanggang East Timor. Basta may magbabayad sa pamasahe natin, lalarga tayo. Doo’y malinaw ang papel natin. May overall command na magdidikta sa atin. Tulad nang nangyari sa Bataan at Corregidor noong panahon ng Hapon. Huwag kayong susuko, patagalin ang laban, bilin ni Mac Arthur, na ang dahilan lang ay para hindi makaabot sa Australia ang gyera. Sinunod naman natin, sabi kasi ni Big Boss.

Magandang pakinggan ang sariling kapartner. Parang si Fat and Thin, Laurel and Hardy, Dolphy at Panchito, Batman at Robin, pwede rin Mel and Jay. Sa ganitong kumbinasyon, malinaw ang papel ng bawat isa. Teamwork lang ang kahulugan noon, trabaho lang, para sumikat, para magkapera. Iba ang partnership ng U.S. at Pilipinas, nakaangkla sa gulangan. Mula’t sapul, pang press release lang.

Hindi talaga pwedeng magkapartner ang hindi magkapantay. Pwede lang mag ilusyon ang nasa ibaba. Kahit gaano kabait ang amo, ang katulong ay katulong pa rin. Iba rin ang kadahilanan kung bakit nakakalat sa mundo ang mga Amerikanong Filipino. Ang una’y mga turistang namamasyal dahil walang magawa sa buhay. Ang ikalawa nama’y pikit matang lumalayo sa mga mahal sa buhay, makakita lamang ng mabuti-buting ikabubuhay. Iba pa rin kung bakit sila nasasangkot sa gulo. Nanghihimasok ang natitirang pinakamayamang boss ng mundo, at nang-aamuhang mabuti naman tayo. Iba rin ang pamamaraan natin sa pag-iwas sa gulo. Yung una’y umaasa sa mga travel advisory ng kanilang mga embahada, para sa listahan ng mga bansang dapat iwasan. Sa ati’y dasal lamang ang pwedeng ipaabot. Saka ang paalaalang mag-ingat, matutong makipagpatintero sa bala at makipag hide and seek sa bomba. Sa mga nabibiktima, pwedeng kagalitan ang mga Amerikanong matitigas ang ulo. At tayo, paano kagagalitan ang taong nagdadala ng dolyar sa bansa, kahit sa mga mapanganib na kalagayan? Hindi rin naman tayo sasaya kung uuwi silang lahat. Mas lalaki pa nga ang problema. Paano na pasuswelduhin ang mga taong gusto lamang maglingkod sa bayan? Kawawa naman sila?

Sa ganitong kalagayan, kung tutuusin, ang dapat na posisyon ng Pilipinas ay iwas gulo, para mapangalagaan ang mga mamamayan nitong nakakalat sa mundo. Masama sa interes ng ating mga overseas worker ang gyera. Sila ang ating mga bayani. Mas masama rin naming pauwiin sila. Una’y wala naming trabahong naghihintay rito. Pangalawa, sayang naman ang mga remittances nila.

Milyong Filipino ang nasa Sabah, nagagalit tayong minamaltrato sila. Na para bang ang Malaysia ang nag-umpisa ng problema. Na para bang ang pagpapabaya natin sa kanila, na kaya nila naisipang umalis ay hindi isang anyo rin ng pagmamaltrato. Karamihan sa kanila’y mga Muslim. Mga nagsitakas sa kaguluhan sa Sulu at Basilan, sa panahon pa naman ng diktadura. Kung ang mga mamamayan sa mga bayang ito’y umaayaw na sa sariling bayan, saan natin sila dadalhin?

Ang ganitong pag-ayaw ay nangyayari hindi lamang sa mga lupaing Muslim. Totoo ito sa buong bayan. Sampung porsyento na ng Filipino ang nasa ibang bayan. Pinapasok nila ang lahat ng gawaing ayaw ng amo nila. Manggagawa sila sa konstruksyon sa gitnang silangan. Mangingisda sila sa Taiwan. Puta sa Japan. Katulong sa kahit saan. Kahit maghugas ng puwit ng may puwit, gagawin natin. Care giver ang tawag sa pinakabagong trabahong nakalaan sa mga Filipino sa labas ng bansa.

Sa lahat ng ito, taas noong ipinagmamalaki nating kaya tayo gusto ng mga dayuhang employer ay mababait na’y episyente pa tayo. Higit sa lahat, marunong umingles. Itong huli ang isang usaping hindi mamatay-matay sa atin. Laging ipinagmamalaking mahusay tayong umingles. Na mahalaga iyon sa pag-unlad ng isang bayan. Totoo iyon sa mga bansang katulad ng US, Canada, Britain, at Australia. Sa labas ng mga iyon, kanya-kanya na ng wika ng progreso. Pwedeng German, Hapon o Intsik.

Bakit tayo tinuruang umingles ng ating ka-partner sa demokrasya? Tiyak, hindi para makipagtalo sa kanila. Hindi rin para tumutol. Mahalaga ring matutong umingles ang tuta. Kung hindi, paano niya maiintindihan ang gusto ng amo?

Sa kanila, ang kahulugan ng pagkatuto ng wika ay para makaintindi, hindi ng gusto ng maliit kundi ng nag-uutos. Pwedeng pugutan ng ulo ang ayaw sumunod (mga kaso sa Saudi Arabia). Pwede ring ipabitay (ala Flor Contemplacion sa Singapore noon), ipakulong o pabalikin sa Pilipinas ang ayaw umintindi. Sa mga ganitong kaso’y nalulungkot/nagagalit tayo. Natututo tayong magpahayag ng reklamo. Laging ganoon. Manaka-naka ang galit natin. Sapagkat walang solusyong naghihintay sa sariling bayan. Nawawala ang ating mga karapatan.

Ano na ang nagyari sa ating boses? Ingles, para isatinig ang tsu-tsuwa-tsu-tsuwari-wariwap. Malakas at buo ang ating tinig kapag sumasagot tayo ng Sir yes sir. At pipi tayo sa paghaharap ng mga protesta. Ang mga pulitikong kinatawan natin (dapat), ay alam (dapat) ang mga batas na dapat gawin. Sila sa kung saan galing, na laging kinakausap ng may yes your honor at honorable, kaninong boses ang kanilang isinasatinig? Iba ang reaksyon nila sa kalansing ng dolyar. Mas malakas at mas marami, mas nakabibingi.

Samantala, may mga kaluskos sa ibaba. Lumalakas, dumarami. Wala bang marunong bumasa sa wika nila? Si Boss at ang kanyang Big Boss, nago-globalize na naman. Nagagalit sa mga gumagawa ng mga weapons of mass destruction, na ano kaya naman ang tawag sa gagamitin nilang kontra armas? War toys? Kung problema si Big Boss, tiyak na hindi solusyon si Small Boss. Kapit mga kapatid, hinahangin na naman ang ulo ng ating mga kapanalig. Magtototohanang war games na naman sila. At iyo’y hindi akto ng isang terorismo?

---

Opinyon

Editorial
Pagpukaw sa kolektibong gunita

Heresies
Revisiting the American Past

Etsa-Pwera
Ang partnership ni Big Boss at ni Boss

FORUM Online Homepage |diskusyon | balita | opinyon | tampok

Copyright © 2001 The UP System Information Office
All Rights Reserved.
Updated October 9, 2002
Comments and Feedback

Search the web with

Search worldwide web Search google.com Search up.edu.ph